การพัฒนากระบวนการเรียนรู้แบบ Open Approach ร่วมกับ 5E เพื่อป้องกันและแก้ปัญหาโรคเหาในนักเรียนประถมศึกษา 

ชื่อโครงการ  สมุนไพร 5 ชนิด พิชิตเหา

สถานศึกษา  โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบุญธรรม–บุญพริ้ง

ที่มาและความสำคัญ

จากการตรวจสุขภาพปี 2567 พบว่านักเรียนหญิงเป็นเหา 72.97%

จึงพัฒนานวัตกรรมการเรียนรู้ที่แก้ปัญหาสุขภาวะควบคู่การพัฒนาทักษะศตวรรษที่ 21

แนวคิดหลักของนวัตกรรม ใช้การบูรณาการ

✅ Open Approach

✅ กระบวนการสืบเสาะหาความรู้ 5E

✅ ภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านสมุนไพร

สมุนไพรที่ใช้

ใบน้อยหน่า, ตะไคร้หอม, ใบยอ, หอมหัวแดง, มะกรูด

กระบวนการดำเนินงาน (BOONTHUM Model + PDCA)

P – Plan: วิเคราะห์ปัญหาจริง

D – Do: เรียนรู้ ลงมือทำ แปรรูป

C – Check: ประเมินผล

A – Act: พัฒนา ขยายผล

ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นเด่นชัด

✅ เด็กเป็นเหาลดลงจาก 72.97% เหลือต่ำกว่า 10%

✅ คะแนนหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างชัดเจน

✅ นักเรียนมีทักษะคิดแก้ปัญหา ระดับ “มาก”

✅ ผลิตภัณฑ์สมุนไพรฝีมือนักเรียนใช้ได้จริง

รางวัลและการยอมรับ

🏆 รางวัลชนะเลิศระดับ บก.ตชด.ภาค 3 ปี 2567

ด้านแนวปฏิบัติที่ดี (Best Practice)

จุดเด่นของผลงาน

เริ่มจากปัญหาจริง ผู้เรียนลงมือทำจริง ใช้ทรัพยากรท้องถิ่น

เชื่อมโยง โรงเรียน–บ้าน–ชุมชน

ขยายผลสู่ความยั่งยืน

บรรจุในหลักสูตร รายวิชาเพิ่มเติม  สร้างเครือข่ายผู้ปกครอง

พัฒนาเป็น BOONTHUM Model

รายวิชานี้มุ่งพัฒนาผู้เรียนให้มี ความรู้ทางวิทยาศาสตร์เชิงประยุกต์ ควบคู่กับ ทักษะการคิดแก้ปัญหา การทำงานเป็นทีม และจิตสำนึกต่อชุมชน ผ่านการเรียนรู้แบบลงมือปฏิบัติจริง (Project-based Learning)

โครงสร้างหน่วยการเรียนรู้

หน่วยที่ 1 เหาเจ้าปัญหามาจากไหน (10 ชม.)
  เรียนรู้วงจรชีวิตเหา และการดูแลสุขอนามัย พร้อมสร้างสื่อรณรงค์และแบบจำลอง

หน่วยที่ 2 พลังสมุนไพรปราบเหาตัวร้าย (10 ชม.)
  ศึกษาสมุนไพรไทยในท้องถิ่น และจัดทำสมุดเล่มเล็ก–แผ่นพับความรู้

หน่วยที่ 3 แชมพูสมุนไพรฝีมือหนู (10 ชม.)
  ฝึกกระบวนการทดลอง ผลิตแชมพูสมุนไพร และนำเสนอผลงานเป็นกลุ่ม

หน่วยที่ 4 โรงเรียนปลอดเหา เราช่วยกันได้ (10 ชม.)
  บูรณาการความรู้ทั้งหมด สร้างสื่อรณรงค์ และจัดกิจกรรมเผยแพร่ในโรงเรียนและชุมชน

ผลลัพธ์ที่คาดหวังจากผู้เรียน

นักเรียนสามารถ
  ✅ อธิบายปัญหาสุขอนามัยด้วยหลักวิทยาศาสตร์
  ✅ ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่างปลอดภัยและสร้างสรรค์
  ✅ ทำงานเป็นทีมและสื่อสารต่อสาธารณะได้
  ✅ มีจิตอาสาและความรับผิดชอบต่อชุมชน

จุดเด่นของรายวิชา

• บูรณาการหลายกลุ่มสาระในรายวิชาเดียว

• เน้น Active Learning และ Project-based Learning

• เชื่อมโยงโรงเรียน–บ้าน–ชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม